Uchwała Nr VII/66/2011
Rady Miejskiej w Skępem

z dnia 27 czerwca 2011 r.

w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2016 

Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.) oraz art. 6 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. Nr 180, poz. 1493 z późn.zm.), uchwala się, co następuje : 

§ 1. Przyjmuje się do realizacji Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie na lata 2011-2016, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały 

§ 2. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Skępe. 

§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. 

Przewodniczący Rady Miejskiej

mgr Janusz Kozłowski


Załącznik do Uchwały Nr VII/66/2011
Rady Miejskiej w Skępem
z dnia 27 czerwca 2011 r.

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011–2016 

Rozdział 1.
WSTĘP 

Przemocą w rodzinie określane jest „każde zachowanie skierowane wobec osoby bliskiej, którego celem jest utrzymanie nad nią kontroli i władzy. Przemoc w rodzinie to zamierzone, wykorzy-stujące przewagę sił działanie przeciwko członkowi rodziny naruszające jego godność oraz podsta-wowe prawa i wolności, powodujące cierpienie i szkody” [Nowakowska, 2008, s. 21]. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.) definiuje przemoc w rodzinie jako jednorazowe lub powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naru-szające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, w szczególności narażające te osoby na niebez-pieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cier-pienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. 

Rodzina jest najważniejszym środowiskiem w życiu człowieka, kształtującym osobowość, system wartości, poglądy i styl życia. Ważną rolę w prawidłowo funkcjonującej rodzinie odgrywają wzajemne relacje pomiędzy rodzicami, oparte na miłości i zrozumieniu. W przypadku dezorganizacji rodzina nie jest w stanie realizować podstawowych zadań, role wewnątrzrodzinne ulegają zaburzeniu, łamane są reguły, a zachowania poszczególnych członków rodziny stają się coraz bardziej niezgodne z normami prawnymi i moralnymi oraz oczekiwaniami społecznymi. Przemoc domowa może być za-równo skutkiem, jak i przyczyną dysfunkcji w rodzinie. Należy ją zaklasyfikować do kategorii zachowań negatywnych o dużej szkodliwości społecznej. Prowadzi do poważnych naruszeń norm moralnych i prawnych, tragicznych skutków psychologicznych, a w skrajnych przypadkach do poważnych okaleczeń czy zabójstw [Sasal, 2005, s. 16–19]. 

Wokół przemocy narosło wiele mitów. Jednym z nich jest przekonanie, że jest to zjawisko marginalne, występujące wyłącznie w patologicznych środowiskach. Tymczasem według danych sta-tystycznych przemoc w rodzinie jest zjawiskiem powszechnym i stanowi poważny problem społeczny. Znęcanie się nad rodziną jest najczęściej popełnianym przestępstwem w Polsce, zaraz po przestęp-stwach przeciwko mieniu i życiu [Tomaszewska, 2007, s. 36–37]. 

Przemoc ze strony najbliższej osoby jest doświadczeniem traumatycznym, okaleczającym psychikę. Przemoc w rodzinie przybiera różne formy: od przemocy fizycznej, przez przemoc psy-chiczną i seksualną, po przemoc ekonomiczną. Przemoc w rodzinie rzadko jest incydentem jednora-zowym. Zazwyczaj ma ona charakter długotrwały i cykliczny 

Rodzaje przemocy: 

1) Przemoc fizyczna – jej celem jest zadanie ofierze bólu fizycznego, uszkodzenie jej ciała, po-gorszenie jej zdrowia lub pozbawienie ją życia. 

2) Przemoc seksualna – to zachowanie zmuszające ofiarę do podjęcia niechcianych zachowań seksualnych lub zdeprecjonowania jej seksualności. 

3) Przemoc psychiczna – to zachowanie, którego celem jest umniejszanie poczucia własnej war-tości ofiary, wzbudzanie w niej strachu. 

4) Przemoc ekonomiczna – to każde zachowanie, którego celem jest ekonomiczne uzależnienie ofiary od sprawcy. 

5) Zaniedbanie – to ciągłe niezaspakajanie podstawowych potrzeb fizycznych i emocjonalnych 

Przemoc jest przestępstwem. W zależności od tego, czy przemoc ma charakter jednorazo-wy, czy się powtarza, jest ścigana z różnych artykułów Kodeksu karnego. Jeżeli przemoc ma charak-ter ciągły, zostanie zakwalifikowana jako przestępstwo znęcania się nad rodziną z art. 207 Kodeksu karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 z późn. zm). 

Artykuł 207 Kodeksu karnego stanowi: 

- „§1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny i fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. 

- §2. Jeżeli czyn określony w §1 połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. 

- §3. Jeżeli następstwem czynu określonego w §1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 2 do 12 lat”. 

Przemoc w rodzinie ma tragiczne konsekwencje. Prowadzi nie tylko do uszkodzeń ciała ofia-ry, ale także do zaburzeń emocjonalnych oraz zaburzeń w sposobie, w jaki postrzega ona sama sie-bie, sprawcę oraz innych ludzi. Narastanie zjawiska przemocy w rodzinie wymaga podjęcia działań zawartych w niniejszym Programie. 

Program Przeciwdziałania Przemocy Gminy Skępe ma charakter długofalowy. Działania Programu obejmują lata 2011–2016. W miarę potrzeb i sytuacji społecznej zadania Programu mogą ulegać zmianom i udoskonaleniom. 

Rozdział 2.

I. Analiza problemów społecznych na terenie Gminy Skępe 

W celu właściwego zaplanowania podejmowanych działań niezbędne jest dokonanie analizy problemów społecznych w gminie z uwzględnieniem problemu przemocy w rodzinie. Na dzień 31.12.2010 r. Gmina Skępe liczyła 7 843 mieszkańców. Z danych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skępem wynika, że na dzień 31.12.2010 r. 6,59% ludności gminy korzystała z pomocy społecznej. Najczęściej występującym powodem trudnej sytuacji życiowej i udzieleniem pomocy było bezrobocie. Pomocy udzielano, także z powodu przemocy w rodzinie. Na koniec grudnia 2010 r. liczba osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzę-dzie Pracy w Lipnie wynosiła 839 osób, z czego jedynie 153 osób pobierały zasiłek dla bezrobotnych. Ze statystyk policyjnych wynika, że na terenie gminy w roku 2010 przeprowadzonych zo-stało 15 interwencji domowych i założono 15 „Niebieskich Kart”. Sprawcami przemocy byli mężczyźni. Z danych Miejsko-Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wynika, że w 2010 roku zostało przyjętych 125 zgłoszeń osób z problemem alkoholowym, 32 osoby dobrowolnie zgodziły się na leczenie odwykowe, 3 osoby zostały skierowane przez Sąd Rejonowy w Lipnie na terapię odwykowa zamkniętą. W szkołach na terenie Gminy Skępe zdarzają się przypadki zachowań agresywnych uczniów. Są to akty przemocy fizycznej i psychicznej. Przemoc fizyczna wyrażała się kopaniem, szarpaniem, popychaniem. Przemoc psychiczna to wyśmiewanie się, poniżanie, wyzwiska. Trudno jest w sposób jednoznaczny określić wielkość zjawiska przemocy na terenie gminy w związku z występowaniem przemocy ukrytej, czyli toczącej się w zamkniętym kręgu osób, gdzie świadkami są jedynie członkowie rodziny. Przemoc występuje w rodzinach o różnym statusie społecz-nym. 

II. Cele programu 

Celem Programu jest: 

1) zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie na terenie Gminy Skępe, 

2) zwiększenie skuteczności działań interwencyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, 

3) zwiększenie pomocy i ochrony ofiar przemocy w rodzinie. 

Cele ogólne będą realizowane przez: 

1) budowanie lokalnego systemu przeciwdziałania przemocy, 

2) diagnozowanie zjawiska przemocy na terenie Gminy Skępe, 

3) podnoszenie kompetencji służb i instytucji w zakresie przemocy w rodzinie, 

4) udzielanie pomocy ofiarom przemocy w rodzinie, 

5) oddziaływanie na sprawców przemocy w rodzinie. 

III. Założenia Programu 

Realizacja celów Programu zakłada: 

1) uwrażliwienie społeczności lokalnej na problem przemocy w rodzinie. 

2) promowanie modelu rodziny wolnego od przemocy, 

3) edukację dzieci, młodzieży i dorosłych w zakresie przemocy w rodzinie, 

4) działania interdyscyplinarne w zakresie przeciwdziałania przemocy. 

IV. Program jest spójny z Programami: 

- Krajowym Programem Przeciwdziałania Przemocy, 

- Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych w powicie lipnowskim na lata 2005-2015, 

- Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Skępe na lata 2006-2016, 

- Gminnym Programem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Miasta i Gminy Skępe na 2011 rok oraz Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii. 

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie określa zadania własne gminy wynikające z następujących aktów prawnych: 

- ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493 z późn. zm.), 

- ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), 

- ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholi-zmowi (Dz. U. z 1882 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.). 

V. Zasoby Gminy Skępe w zakresie realizacji Programu: 

1) Zasoby ludzkie – specjaliści z różnych dziedzin. 

2) Zasoby instytucjonalne – instytucje i organizacje zajmujące się problemem przemocy w rodzinie oraz instytucje i organizacje pełniące funkcję wspierającą: 

- Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 

- Policja, 

- Miejsko-Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 

- placówki oświatowo-wychowawcze, 

- ochrona zdrowia, 

- organizacje pozarządowe, 

- parafie, 

- inne. 

VI. Czynniki gwarantujące właściwą realizację Programu: 

- poparcie działań i współpraca z samorządem gminnym, 

- dobra znajomość środowiska przez pracowników socjalnych, 

- dobra współpraca służb i instytucji na terenie gminy oraz poza nią, 

- otwartość i chęć współpracy specjalistów, 

- silne więzi rodzinne, 

- chęć zmiany i wyjścia z kryzysu. 

VII. Zagrożenia w realizacji zadań : 

- stereotypy panujące w środowisku na temat przemocy w rodzinie, 

- bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, 

- brak współpracy rodziny w zakresie przezwyciężania kryzysów, 

- problem uzależnienia od alkoholu w rodzinach, 

- ubóstwo, 

- brak infrastruktury socjalnej w gminie, 

- brak lub zbyt mała współpraca interdyscyplinarna 

- brak motywacji ekonomicznej dla członków zespołu interdyscyplinarnego. 

VIII. Realizacja celów Programu 

CEL 1 . 

Zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie na terenie Gminy Skępe. 

Działania: 

1) Określenie w drodze uchwały trybu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscypli-narnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. 

Podmiot realizujący działanie: 

- Rada Miejska w Skępem. 

2) Powołanie Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego. Podmioty realizujące działanie: 

- Burmistrz Miasta i Gminy w Skępem. 

3) Współpraca w ramach zespołu interdyscyplinarnego: 

- pracownicy socjalni, 

- przedstawiciele oświaty, 

- przedstawiciele policji, 

- kuratorzy sądowi, 

- przedstawiciele Miejsko-Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 

- przedstawiciele ochrony zdrowia, 

- przedstawiciele organizacji pozarządowych, 

- inni w zależności od zasobów, 

- diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie, 

- opracowanie i realizacja planu pomocy w indywidualnych przypadkach, 

- rozpowszechnianie informacji o instytucjach oraz możliwościach udzielania pomocy w środowisku lokalnym, 

- monitorowanie sytuacji rodzin dotkniętych przemocą, 

- dokumentowanie działań podejmowanych wobec rodzin, w których dochodzi do przemocy oraz efektów tych działań, 

- podejmowanie działań prewencyjnych w środowiskach zagrożonych przemocą, 

- inicjowanie interwencji w środowiskach dotkniętych przemocą, 

- udział w działaniach edukacyjno-informacyjnych. 

4) Edukacja dzieci, młodzieży i dorosłych w zakresie przemocy: 

- propagowanie skutecznych sposobów powstrzymywania przemocy, 

- obalanie mitów na temat przemocy, 

- szkolenia na temat przemocy, 

- prowadzenie kampanii zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży w zakresie ograniczenia oglądania przemocy w telewizji, grach komputerowych 

- wspieranie różnych form spędzania wolnego czasu promujące zachowania nieagresywne, 

- organizowanie spotkań edukacyjnych dla mieszkańców, np. w świetlicach wiejskich, 

- dystrybucja ulotek i informacji na temat przemocy i jej skutków, 

- organizowanie konkurów, np. plastycznych, wśród dzieci i młodzieży w zakresie zapobiegania przemocy. 

5) Podmioty realizujące działanie: 

- placówki oświatowo-wychowawcze, 

- Świetlice Środowiskowe, 

- Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 

- Miejsko-Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 

- Gminny Zespół Interdyscyplinarny, 

- inne, w zależności od zasobów gminy. 

CEL 2 

Zwiększenie skuteczności działań interwencyjnych wobec osób stosujących przemoc w rodzinie. 

Działania: 

1) Izolowanie sprawców od ofiar. 

2) Udzielanie informacji sprawcom przemocy na temat programów korekcyjno-edukacyjnych. 

3) Przeprowadzanie rozmów z osobami nadużywającymi alkoholu, stosującymi przemoc. 

4) Kierowanie wniosków do Sądu Rejonowego w Lipnie o obowiązek podjęcia leczenia odwykowego w związku z nadużywaniem alkoholu. 

CEL 3 

Zwiększenie pomocy i ochrony ofiar przemocy w rodzinie. 

Działania: 

1) Utworzenie punktu informacyjnego: 

- udzielanie informacji dotyczącej bezpiecznego schronienia osobom dotkniętym przemocą, 

- udzielanie informacji na temat pozyskania zaświadczenia lekarskiego, 

- udzielanie informacji na temat praw osób będących ofiarami przemocy, 

- udzielanie informacji sprawcom przemocy na temat programów korekcyjno-edukacyjnych, 

- rozpowszechnianie telefonu zaufania „Niebieska Linia”, „Pomarańczowa Linia”. 

Podmiot realizujący działanie: 

- Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. 

2) Prowadzenie działań interwencyjnych w zakresie przeciwdziałania przemocy: 

- podejmowanie działań interwencyjnych w oparciu o procedurę „Niebieskiej Karty”, 

- przekazywanie informacji o podejmowanych działaniach przewodniczącemu zespołu interdy-scyplinarnego. 

Podmioty realizujące działanie: 

- policja, 

- Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 

- Gminny Zespół Interdyscyplinarny, 

- Miejsko-Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 

- przedstawiciele oświaty, 

- Przedstawiciele ochrony zdrowia. 

3) Zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc w ośrodkach wsparcia. Podmioty realizujące działanie: 

- Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 

- policja, 

- Gminny Zespól Interdyscyplinarny. 

IX. Monitorowanie. 

Monitorowanie realizacji Programu odbywać się będzie w oparciu o sprawozdawczość pod-miotów zaangażowanych w jego realizację. Sprawozdania z realizacji Programu podmioty składają do dnia 31 stycznia każdego roku do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. 

X. Sprawozdawczość. 

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Skępem do dnia 31 marca każdego roku przedłoży Radzie Miejskiej w Skępem sprawozdanie z realizacji Programu. 

XI. Finansowanie Programu 

Program będzie finansowany ze środków budżetu Gminy w Skępem, dotacji oraz ze środ-ków pozabudżetowych pozyskanych z innych źródeł.